Denk je dat gaatjes en tandbederf (cariës) typische kwalen zijn van onze moderne tijd, veroorzaakt door geraffineerde suikers, frisdrank en snoep? Dan heeft de archeologie een verrassende ontdekking voor je. Onderzoekers vonden bij menselijke fossielen van zo’n 15.000 jaar geleden namelijk al massaal sporen van cariës.
Jager & verzamelaar: de oorsprong van cariës
Waarom hebben we vandaag de dag een tandarts nodig voor het vullen van gaatjes? Veel mensen denken dat tandbederf (cariës) pas ontstond toen de mens overstapte van jager-verzamelaar naar landbouwer. Volgens de klassieke geschiedenisboekjes zorgde het verbouwen van graan voor de eerste grote gebitsproblemen.
Dit blijkt niet juist te zijn. Wetenschappers hebben geconstateerd dat ook onze jagende voorouders al erg veel last hadden van cariës. Bij onderzoek van zo’n 50 skeletten van 15.000 jaar oud uit de Grotte des Pigeons in Marokko deden onderzoekers een opvallende ontdekking: vrijwel alle bewoners kampten met tandbederf, en bij de helft was het gebit er zelfs ernstig aan toe.
Noten en suikers: oorzaak van tandbederf
De hoofdoorzaak van deze prehistorische gaatjes in tanden blijkt het dagelijkse dieet van de jagers te zijn. Uit gevonden plantenresten lieten archeologen zien dat deze vroege mens grote hoeveelheden eikels, wilde haver en pistachenoten at.
Hoewel zij geen geraffineerde suikers kenden, zijn deze wilde noten en zaden wel erg rijk aan koolhydraten en natuurlijke suikers. De combinatie van deze suikers met de plakkerige structuur van de noten zorgde ervoor dat er continu etensresten aan het tandglazuur bleven kleven. Dit vormde de ideale voedingsbodem voor bacteriën die zuren produceren en zo tandbederf veroorzaken.
Vroege mondhygiëne en het verwijderen van tandsteen
Ook het reinigen van het gebit en het onderhouden van de mondhygiëne is geen moderne uitvinding. Archeologe Karen Hardy onderzocht op de Noord-Spaanse archeologische site Sima del Elefante het geperstrificeerde tandsteen op fossiele menselijke tanden.
Haar analyse bracht niet alleen micro-voedselresten aan het licht, maar ook kleine, onverteerbare houtsplinters. Deze ontdekking toont aan dat onze voorouders al houten tandenstokers gebruikten om etensresten tussen de tanden en kiezen te verwijderen. Ook zij waren zich dus al bewust van het belang van schone tanden om pijn aan het gebit te voorkomen.
Van prehistorische tandbederf naar moderne preventieve mondzorg
Waar de oermens het moest doen met primitieve takjes, beschikken we vandaag over effectieve middelen voor preventieve mondzorg. Door dagelijks tanden te poetsen met fluoridetandpasta, te ragen en regelmatig een professionele gebitsreiniging te laten uitvoeren, kunnen we tandbederf en tandvleesontsteking effectief voorkomen.
Meer te weten komen?
📞 Bel ons op 050 42 33 10
📍 of bezoek onze praktijk in Wenduine
Bron
Lees zeker ook:
Veelgestelde vragen (FAQ) over tandbederf
Wat is het verschil tussen cariës en een gaatje in de tand?
Cariës is de officiële medische benaming voor tandbederf. Het is een proces waarbij mondbacteriën suikers en koolhydraten omzetten in zuren die het tandglazuur aantasten. Een ‘gaatje’ is de uiteindelijke holte die in de tand of kies ontstaat als dit proces niet tijdig wordt gestopt.
Kan een beginnend gaatje vanzelf herstellen zonder te boren?
Ja, in het allereerste stadium (oppervlakkige ontkalking van het glazuur) kan een beginnend gaatje nog herstellen. Dit proces heet remineralisatie. Door zorgvuldig te poetsen met fluoridetandpasta, dagelijks te ragen en het aantal suikermomenten te beperken, kan het mineralenverlies in het glazuur herstellen zonder dat de tandarts hoeft te boren en te vullen.
Doet het vullen van een gaatje bij de tandarts pijn?
Nee, een behandeling is tegenwoordig vrijwel pijnloos. Voor het verwijderen van de aantasting en het plaatsen van de vulling geeft de tandarts een kleine lokale verdoving. Na het uitwerken van de verdoving kan de ingevulde tand hooguit enkele dagen wat gevoelig zijn voor temperatuurverschillen.